Hiệp
hội Siêu thị Hà Nội vừa có cuộc kiểm tra đột xuất thị trường tiêu dùng
tại nhiều siêu thị và chợ truyền thống, cho thấy, cận Tết năm nay, sức
mua giảm mạnh, giá không tăng nhưng vẫn đứng ở mức cao. Trong khi đó,
chất lượng thực phẩm ở thị trường tự do phức tạp như "ma trận" gần như
không kiểm soát nổi.
Theo
ông Vũ Vinh Phú, với thị trường lớn gần 9 triệu dân như Hà Nội, đa phần
người dân có thói quen gặp đâu mua đó thì khó lòng có lực lượng chức
năng nào kiểm soát được chất lượng sản phẩm thực phẩm mà chỉ định hướng
người tiêu dùng nên đến địa chỉ tin cậy (không chỉ là vào siêu thị mà
một số địa chỉ gia truyền khác về thực phẩm cũng rất bảo đảm chất lượng)
để tiêu dùng. Tuy nhiên, ở đây ta chưa thấy vai trò "nhạc trưởng" của
các cơ quan chức năng của Nhà nước. Đặc biệt, thị trường thực phẩm tự do
đối với người tiêu dùng là 80% người nghèo buộc phải sử dụng. Vì vậy,
vấn đề quản lý chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm phải đặc biệt được
quan tâm.
Dạo quanh thị trường Hà Nội
cận Tết tại nhiều siêu chị, chợ như: Big C, Hapro, Ocean Mart, chợ Hôm
Đức Viên, chợ Thành Công, chợ Hàng Da... Hiệp hội Siêu thị Hà Nội ghi
nhận sức mua trầm lắng. Điều này cũng được các lãnh đạo siêu thị phản
ánh sức mua trung bình tháng cận Tết giảm khoảng 10% so với cùng thời
điểm năm trước. Còn tại các chợ, nhiều hộ tiểu thương phản ánh do gần
nhà, thuận tiện nên khách hàng thường để cách Tết chừng 1 tuần mua vẫn
còn kịp.
Theo
ông Vũ Vinh Phú, Chủ tịch Hiệp hội Siêu thị Hà Nội, việc sức mua giảm,
người tiêu dùng mua ít hàng hơn lại phù hợp với sự chuẩn bị hàng hóa một
cách dè dặt và khiêm tốn của các siêu thị (ngoại trừ một số mặt hàng
bình ổn giá). Thực tế, ngoài mặt hàng kí gửi không phải tung vốn thì các
mặt được siêu thị mua đến đâu, bán đến đó.
Thống
kê cho thấy, tổng mức bán lẻ và dịch vụ tiêu dùng năm 2013 chỉ tăng
5,2%, thấp hơn 1,3% so với mức tăng 6,5% của năm 2012. Tuy nhiên, theo
các chuyên gia thì mức tăng này là do tăng cơ học như việc gia tăng dân
số, tăng các hộ dân chuyển về Hà Nội sinh sống; do giá các loại mặt hàng
tăng nên việc chi tiêu cho các mặt hàng cũng tăng theo... chứ không
phải tốc độ tăng này là do người tiêu dùng bỏ nhiều tiền để mua sắm. Đây
cũng là nguyên chính khiến sức mua thực chất là giảm chứ không phải
tăng.
Nghiên
cứu thị trường Tết nhiều năm các chuyên gia cho rằng, từ khoảng mùng 10
tháng Chạp trở đi, thị trường đồ tiêu dùng các mặt hàng khô như: Miến,
măng, mộc nhĩ, bánh mứt kẹo, nước giải khát, rượu, bia, thuốc lá... sẽ
được người tiêu dùng mua trước. Còn mặt hàng tươi như gạo nếp, giò chả,
thịt gà, hải sản... từ 23 tháng Chạp trở đi mới tấp nập người mua. Khi
đó sức mua mới thực sự tăng mạnh.
Tuy
sức mua giảm so với cận Tết năm trước song giá cả nhiều loại mặt hàng
vẫn đứng ở mức cao. Hiện giá các mặt hàng thực phẩm thiết yếu tại các
siêu thị như trứng gà ta: 40 - 42.000 đồng/chục, trứng gà công nghiệp
24 - 26.000 đồng/chục, tại chợ giá thấp hơn lần lượt là 36.000 đồng/chục
trứng gà ta, 22.000 đồng/chục trứng gà công nghiệp (thực tế ở chợ thì 5
- 7 tháng nay, giá mặt hàng này vẫn ổn định). Rau xanh tại siêu thị
như: Cà chua từ 15.000 - 20.000 đồng/kg, bắp cải 13.000 - 15.000
đồng/kg, tại chợ giá thấp hơn khoảng 10 - 20%; thịt bò sạch ở siêu thị
từ 310.000 - 320.000 đồng/kg, còn tại chợ thấp hơn khoảng 280.000
đồng/kg.
Vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm vẫn rất đáng lo ngại. Ảnh: Hữu Oanh
Trong
khi đó, chất lượng nhiều loại mặt hàng còn nhiều điều đáng lo ngại.
Kiểm tra của Hiệp hội Siêu thị Hà Nội cho thấy, ngay cả một số siêu thị
việc đóng góp bao bì với mặt hàng dưa, rau xanh không được thực hiện
hoặc bao bì không bảo đảm, không được niêm phong vì vậy khó gây lòng tin
cho người tiêu dùng đó là sản phẩm sạch. Một số mặt hàng không được gắn
nhãn mác... Do vậy, ngay cả tại siêu thị thì chỉ 80 - 90% các mặt hàng
bảo đảm chất lượng tốt.
Còn
tại thị trường tự do, người tiêu dùng như "lạc" vào "ma trận" chất
lượng các loại sản phẩm. Đa phần chất lượng các loại sản phẩm không được
kiểm soát, không có địa chỉ nơi sản xuất cũng như nguồn gốc xuất xứ rõ
ràng. Tình trạng các khâu sản xuất bánh kẹo Xuân Đỉnh năm nào kiểm tra
cũng có vấn đề về vi phạm điều kiện an toàn thực phẩm. Hàng loạt vụ buôn
bán, vận chuyển thịt, nội tạng động vật thối bị phát hiện và xử lý từ
tháng 12/2013 đến giờ. Nhiều cơ sở gia công hàng thực phẩm tươi sống vi
phạm được phát hiện nhưng chỉ là phần nổi của tảng băng chìm...