Nhưng việc gia tăng mạnh về số lượng đang khiến hệ thống bán lẻ tiếp tục rơi vào cảnh đuối thế, dễ bị “nuốt chửng” bởi chuỗi hệ thống bán lẻ có yếu tố nước ngoài.
Càng nhiều càng yếu
Công ty hàng đầu thế giới về nghiên cứu thị trường Kantar Worldpanel vừa có báo cáo nhịp tăng trưởng của thị trường hàng tiêu dùng nhanh (FMCG) tại Việt Nam trong 12 tuần gần đây. Theo công ty này, bình quân mỗi tháng tại Việt Nam có 2-3 siêu thị được thành lập, cho thấy có sự gia tăng với tốc độ chóng mặt ở lĩnh vực này.
Đặc biệt, trong 2 năm trở lại đây các nhà đầu tư thị trường bán lẻ Việt Nam đã có những bước "trỗi dậy" mạnh mẽ bằng việc cho ra đời nhiều siêu thị, trung tâm thương mại. Nhiều siêu thị điện máy cũng mở rộng thị phần bằng việc lần lượt cho xuất hiện các siêu thị mới như Trần Anh đã mở thêm 7 siêu thị điện máy mới; HC (HomeCenter) mở 2 siêu thị mới tại Hà Nội và một loạt tỉnh phía Bắc; Media Mart mở siêu thị thứ 7 tại Hà Nội và bắt đầu "tấn công" Hải Phòng; Pico cũng mở thêm 3 siêu thị mới ở Hà Nội…
Tuy nhiên, sự "trỗi dậy" mạnh mẽ này của các nhà bán lẻ trong nước vẫn được các chuyên gia đánh giá rằng nhiều nhưng chưa mạnh. Bằng chứng là rất nhiều siêu thị sau một thời gian mở đã rơi vào tình trạng phá sản, thua lỗ. Chuỗi 3 siêu thị điện máy HomeOne của Công ty Dịch vụ bán lẻ Tiền Phong tại TP. HCM đã phải đóng cửa vì thua lỗ hồi tháng 9/2013.
Hệ thống siêu thị Việt Long buộc phải đóng cửa siêu thị điện máy lớn tại Hà Đông do nhiều nhà cung cấp không còn chịu bán hàng trả chậm. Siêu thị Tultraco (Km9 đường Hồ Tùng Mậu, Hà Nội) cũng buộc phải đóng cửa đúng dịp cao điểm cuối năm 2013 vì rơi vào tình cảnh thua lỗ kéo dài.
Cũng trong quý III/2013, một đại siêu thị điện máy tại đường 32, Hà Nội rộng hàng ngàn mét vuông nhưng doanh số mỗi ngày chỉ được 200 triệu đồng cũng đã phải đóng cửa.
Trong khi đó, các nhà bán lẻ có yếu tố nước ngoài ngay sau khi xuất hiện tại thị trường Việt Nam thường "lớn" lên rất nhanh. Trong tháng 1 vừa qua, nhà bán lẻ Nhật Bản Aeon Mall đã đưa vào khai thác trung tâm mua sắm đầu tiên mang tên Aeon Mall Tân Phú Celadon tại quận Tân Phú, TP. HCM, sau 2 năm thâm nhập thị trường. Lotte Mart (Hàn Quốc) cũng đang hoàn tất những khâu cuối cùng để khai trương sau khi mua lại và đổi tên Mipec Mall hồi tháng 7/2013.
Đơn vị này cũng dự định phát triển tiếp khoảng 60 siêu thị và trung tâm thương mại tại Việt Nam. Chuỗi siêu thị BigC của Pháp đã có trên 20 siêu thị tại Việt Nam, nhưng vẫn tiếp tục công cuộc phát triển hệ thống tại khắp các tỉnh, thành trong cả nước…
Dễ bị bóp chết hàng loạt
Trao đổi với chúng tôi, ông Vũ Vinh Phú - Chủ tịch Hội siêu thị Hà Nội cho rằng: "Chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp nội địa đã được cải thiện. Tuy nhiên, thực tế vẫn mạnh ai nấy làm. Cuộc bắt tay của 4 "ông lớn" trước đây là Hapro, Satra, Phú Thái và Sài Gòn Co-op để cùng nhau xây dựng một thương hiệu lớn cân bằng với các tên tuổi bán lẻ nước ngoài. Nhưng liên kết này đã không mang lại kết quả như mong đợi mà nó tạo thành "nỗi đau" của các nhà bán lẻ".
Ông Nghiêm Chí Mỳ, nguyên Viện trưởng Viện kinh tế xã hội Hà Nội cũng cho rằng, từ năm 2013 trở về trước, thị trường bán lẻ Việt Nam có khoảng 130 trung tâm thương mại, 700 siêu thị, hơn 1.000 cửa hàng tiện lợi, trong đó có sự hiện diện của 21 doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài.
Nhà bán lẻ nội địa tuy nhiều nhưng rất yếu, chỉ một số ít tạo được dấu ấn riêng, còn phần lớn hoạt động không hiệu quả. Người tiêu dùng vẫn ấn tượng với 3 tên tuổi lớn bản lẻ nước ngoài là Co.opmart, BigC và Metro Cash & Carry Việt Nam. Bằng chứng là khách hàng đổ đến những siêu thị này ngày một đông, cứ cuối tuần những bãi gửi xe hàng nghìn mét vuông của họ lại chật kín.
Năm 2015, khi thị trường bán lẻ sẽ hoàn toàn mở cửa, các doanh nghiệp nội địa không tự đổi mới thì khó có thể tồn tại được lâu nữa..
"Hiện tại, ngành bán lẻ Việt Nam mới có một số doanh nghiệp phát triển như Sài Gòn Co.op, Vinatext, Fivimart và một số siêu thị chuyên doanh điện máy, còn lại hệ thống bán lẻ chưa để lại ấn tượng gì. Vì phần lớn đều là phát triển kiểu tự phát nên chuyện "sống yểu" là dễ xảy ra". Ông Vũ Vinh Phú - Chủ tịch Hội siêu thị Hà Nội.